Dişi Köpeklerde İstenmeyen Gebelik

İstenmeyen gebelikler oldukça sık görülen bir durumdur. Tabii ki köpeğinizin kontrolünüz dışında çiftleşmesi bir takım problemler yaratabilir. Bu problemlerin başında da farklı ırklarla çiftleşme gelir. Ayrıca doğacak yavrulara bakamayacak veya sahiplendiremeyecek durumda da olabilirsiniz. 

Böyle bir duruma düşmemek için alınabilecek en iyi önlem köpeğinizin oestrus döneminde çok dikkatli olmak ve onun erkek köpeklerle bir araya gelmesini engellemektir. Bu dönemde göstereceğiniz bir dakikalık dalgınlık bile köpeğinizin çiftleşmesi için yeterli bir süredir. 

İstenmeyen gebeliği önlemenin yöntemlerini sıralayacak olursak; 

•  Östrus döneminin hormon kullanılarak bastırılması 
•  Kısırlaştırma
•  İstenmeyen çiftleşme gerçekleşti ise hormon kullanılarak yavru oluşumunun önüne geçilmesi 

Köpeğinizin çiftleştiğini gördüğünüzde eğer onun hamile kalmasını önlemek istiyorsanız vakit geçirmeden veteriner hekiminize baş vurmalısınız. Üç gün ara ile yapılacak hormon uygulaması ile bu sorun büyük ölçüde çözümlenebilir. Ancak bu konu da dikkat etmeniz gereken önemli unsur zamandır. Çiftleşmeden sonraki 3 gün içinde yapılan uygulamalarda başarı şansı yüksektir. Hormon uygulamalarında amaç döllenmiş yumurtanın uterus'a yerleşmesini yani implantasyon denilen bağlanmayı önlemektir. 

İstenmeyen gebeliklerde uygulanabilecek diğer bir yöntem ise operatif olarak yavrunun alınmasıdır. Operasyon ile sadece yavru alınabileceği gibi tüm uterus ve yumurtalıklar alınarak bir kez daha köpeğinizin istenmeyen bir gebelik yaşamasını tamamen önlemiş olabilirsiniz. Bu yöntem veteriner hekimler tarafından daha çok önerilmektedir. 

Uzun süreli hormon tedavisi ile oestrusun ertelenmesi veya bastırılması bir takım problemlere sebep olabilmektedir. Bu sebepler arasında en sık görüleni rahim iltihaplarıdır. Bunun dışında vajina ve rektum prolapsusu, meme tümörü, yumurtalıklarda kist ve atrofi sayılabilir.

Köpeğinizi Çiftleştirmeye Karar Verdiyseniz Dikkat Edilmesi Gerekenler

Geçen hafta köpeğinizi çiftleştirmeden önce düşünmeniz gerekenleri yazmıştık. Bu yazıdaki her şeyi göze alarak çiftleştirme kararını alanlar için dikkat edilmesi gereken bazı hususlar bulunmaktadır.

1- Her şeyden önce veteriner hekiminizle görüşerek köpeğinizin doğumuna engel bir şey olup olmadığını öğrenin ve genel bir kontrolden geçirtin.

2- Köpeğinizle çiftleştirmeyi düşündüğünüz erkek köpeğin sağlık durumunu,mizacını ve genetik bir probleminin olup olmadığını öğrenin.

3- Erkek köpeğin boyutlarının kendi köpeğinizin boyutlarına uygun olmasına özen gösterin.

4- Çiftleştirmenin nerede yapılacağına karar verin. Genelde dişinin daha rahat ve huzurlu olabilmesi kendi mekanında olması uygundur.

5- Erkek köpek sahibi ile görüşerek yavruların ne şekilde paylaşılacağını kararlaştırın. Bu daha sonra yaşanabilecek tatsız durumların önüne geçecektir.

6- Çiftleştirme sırasında, köpeğiniz erkek köpeğe izin vermeyebilir veya erkek köpek çiftleşmek istemeyebilir. Bu durumda veteriner hekiminizden ne yapabileceğiniz konusunda yardım alınız.

7- Sakın ve sakın çiftleştirme sırasında her iki köpeği de aşırı zorlamayınız. İstenmeyen durumlar yaşayabilirsiniz.

Köpeğinizi Çiftleştirmeden Önce Düşünmeniz Gerekenler

Köpeğinizi çiftleştirmeyi mi düşünüyorsunuz? Göz önünde bulundurmanız gerekenlerin hepsini düşünüp planladınız mı?

1- Unutmayın ki, köpeklerde bir doğumda ortalama yavru sayısı 3-14 arasındadır. Bu nedenle köpeğinizin fazla sayıda yavru doğurabileceğini düşünmeli ve evinizin ortamının buna uygun olup olmadığını göz önünde bulundurmalısınız.

2- Fazla sayıda yavrunun bakımınında çok fazla zaman alacağını unutmayın.

3- Eğer anne yavruları ile ilgilenmezse tüm yavruların bakımının size kalabileceğini (mamalarını vermek,çiş ve kakalarını yaptırmak,ısınma sorununu çözmek gibi) bilmelisiniz.

4- Güç doğum ve benzerleri gibi anneyi ve yavruları etkileyebilecek bazı doğum problemleri ile karşılaşabileceğinizi göz önünde bulundurmalısınız.

5- Çiftleşme ile bulaşabilecek bazı hastalıkların olduğunuda aklınızda tutmalısınız.

6- Yavruları sahiplendirmenin büyük bir sorun olduğunu sakın aklınızdan çıkarmayın.

7- Yavruları sahiplendirene kadar onların bakımı için yapacağınız harcamalarıda göz önünde bulundurmalısınız.

Dişi Köpeklerde Kızgınlık Siklusu ve En Uygun Çiftleşme Zamanı

KIZGINLIK SİKLUSU
Evcil dişi köpekler çiftleşme mevsiminde yalnızca bir kez kızgınlık gösterirler ve eğer gebelik oluşmaz ise 6 ay ya da daha uzun bir süre tekrarlanmaz. Genellikle Östrus siklusu (kızgınlık dönemi) 4 evrede oluşur;
1. Proöstrus (kızgınlık öncesi dönem),
2. Östrus (kızgınlık),
3. Diöstrus (kızgınlık sonrası dönem)
4. Anöstrus (Sakin dönem)

1. PROÖSTRUS
Bu evre ortalama 9 gün sürmekte olup bazı köpeklerde bu süre 10 - 17 güne kadar uzayabilmektedir. Erken proöstrus döneminde dişi erkeği belirgin olarak reddeder ve üzerine aşım yapmaya çalışan erkeğe hırlar ve havlayarak onu korkutmaya çalışır. Bu sırada; ısırma, dişlerini saldıracakmış gibi gösterme, erkekten kaçarak kuyruğunu iki bacağının arasına sıkıştırıp genital organını (vulva) kapatma gibi davranışsal belirtiler gösterir. Erken dönemde gözlenen bu davranışlar gün geçtikçe yavaş yavaş değişerek, saldırgan davranışların yerini daha yumuşak davranışlar alır. Erkeğin kendisine yaklaşmasına gösterdiği reaksiyon giderek azalır ve erkeğin atlama teşebbüslerinden korunmak için yere oturur ve karın üstü yatar. Bu dönemde vajinadan kanlı bir akıntı gelir. Vajinal kanama, intrauterin - hemorajinin (rahim içi kanama), serviks'in hafif açılması ile vajinal boşluğa dökülmesidir. Vajinal kanama köpekten köpeğe değişkenlik arzeder. Bu akıntıyı çoğu köpek, vulvasını yalayarak temizler ve proöstrus'un (kızgınlık öncesi) belirlenmesini güçleştirir. Kısa tüylü köpek ırklarında (Doberman vs.) uzun tüylü köpek ırklarına nazaran (Golden Retriever, vs.) kanamanın tespiti daha kolaydır. Bazı köpeklerde kanlı akıntı proöstrusdan östrusa geçişte kesilir. Kanlı akıntı bazı köpeklerde proöstrus - östrus boyunca görülürken, bazılarında ise sadece proöstrus başında gözlemlenebilir. Vulva dudakları açıldığında mukaza hiperemik (kırmızı renkte) olup, vulva dudakları oldukça ödemli (şiş) bir hal almıştır. Ödemli vulva erkeğin aşım yapması sırasında dişide tepkiye yol açan en önemli nedendir. Bu dönemde dişi sık sık işeme pozisyonu alır. Erkek dişinin perineal bölgesini yalar.

2. ÖSTRUS
Östrus, "ateşli davranışlar" anlamında Yunanca bir kelimedir. Bu dönem, dişi köpeğin erkek köpeği çiftleşmek için kabul ettiği dönem olarak tanımlanabilir. Bu dönem 3 ile 21 gün arasında sürmekte olup ortalama 9 gündür. Dişinin erkeği kabul ettiği ilk gün östrus'un başlangıcıdır. Erkeği reddetme ile bu dönem sona erer. Dişi köpek, erkek köpeği gördüğünde, arka kısmını alçaltır, bu bölgeye (perineum) elle basınç uygulandığında kuyruğunu bir yana çekip yukarı kaldırır ve erkeğe destek vermek için arka bacaklarını gergin tutar. Dişideki güçlü seks feromenlerinin (östrojen hormonunun etkisi) etkisi ile çok uzak mesafelerdeki erkek köpeklerin dahi ilgisini çekebilmektedir. Vulvadaki ödem (şişlik) gevşek ve yumuşak bir hal alır ve erkeğin aşımı sırasında kenetlenme için engel oluşturmaz. Vajinadan gelen akıntı sarımsı veya pembe renklidir ve belirgin bir kanama yoktur. Bu dönemdeki dişi köpek erkeği kabul ederken ona karşı tepkisiz kalabilir ya da ilgisini çekebilmek için yanından ayrılmayabilir.

3. DİÖSTRUS
Vajinal akıntıda bulunan feromenlerin erkeği uyaran etkisi bu dönemde azalır ve giderek yok olur. Dişi erkeğin tüm çabalarına karşın aşıma müsaade etmez. Erkek bıkar ve dişiyi bırakır. Ortalama 50 - 80 gün sürer. Seksüel siklusun kızgınlık evresinde (2. Evresi olan Östrus) eğerdişi hayvan çiftleşmemiş ise bunu takip eden siklus döneminde (metostrus) “Yalancı Gebelik” adını verdiğimiz durum gelişir. Bu fizyolojik olarak seksüel siklusun akışında yaşanan doğal bir süreçtir. Bunun sebebi kan prolaktin seviyesinin yükselmesidir. Bu artış bazen daha yüksek seviyelere ulaşmakta ve buna bağlı olarak ta dış klinik semptomlar ortaya çıkmaktadır. Bazen de bu seviyedeki (prolaktin) artış fizyolojik sınırlar içerisinde kaldığından dış klinik semptomlar gözlenmez. Başlıca klinik semptomlar; memelerin büyümesi, sıkıldığında süt veya sekret gelmesi, köpeğin memelerini yalaması, bazen memelerde kızarıklık ve ağrı. Karanlık yerlere saklanma, evdeki çeşitli taşınabilir eşyaları sahiplenme ve saklama, sinirlilik hali, iştahta azalma veya tam tersi artış gibi dış klinik semptomlar gözlenebilir. Mevcut bu olgu fizyolojik bir seyir izliyorsa müdahale edilmeden kendiliğinden 10 – 15 gün içerisinde düzelir. Ancak memelerde kızarıklık, şişkinlik, ağrı, ateş, genel durumda bozulma (iştahsızlık, durgunluk, vucut ısısında artış) gibi genel semptomlar oluştuğunda Veteriner Hekim tarafından müdahale edilmesi gerekir.

4. ANÖSTRUS
Anöstrusda klinik belirti görülmez. Tüm genital organlar tam olarak dinlenme dönemine girmiştir.

EN UYGUN ÇİFTLEŞME ZAMANI
Proöstrus ve östrus evrelerinin uzun sürmesinden dolayı, dişi köpeklerin ne zaman çiftleştirilmesi gerektiği konusu çok büyük önem arz etmektedir. Pratikte, dişi köpeklerde en uygun çiftleşme zamanı kanamanın görüldüğü andan itibaren 7 – 12. günler arasındadır (östrus'un (kızgınlık) başlamasından 2 - 3 gün sonra ya da proöstrus kanamasının görülmesinden 10 - 14 gün sonra olmaktadır). Başarılı bir gebelik elde etmek için ise dişi köpeğin erkeği kabul ettiği ilk gün çiftleştirilmesi ve 3 gün sonra tekrar aşıma alınması önerilmektedir. Bazı durumlarda dişi köpek kızgınlık belirtilerini size yansıtamayabilir. Bu tip durumlarda "Vajinal Smear Testi" Veteriner Hekiminizin tarafından yapılıp size uygun çiftleşme dönemi hakkında bilgi verebilir.

Erkek Köpeklerde Üreme

Soru ve cevaplarla erkek köpeklerin üremesi hakkında çeşitli bilgileri aşağıda bulabilirsiniz.

- İlk çiftleşmeye uygunluk zamanı nedir?
Genel olarak 15 - 19 ayları civarından itibaren çiftleşme mümkündür. Çiftleşme zamanı ırk, köpeğin gelişimi, bakıldığı yer gibi pekçok etkenden etkilenebileceği için çiftleştirme kararı alınırken veterinere danışılmalıdır.

- Erkek köpeklerde çiftleşme siklusu ne kadardır?
Erkek köpekler için belirgin bir süre yoktur. Herhengi bir sağlık problemi yoksa her zaman çiftleşmeye hazırdır.

- Erkek köpekleri çiftleştirmeden önce dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?
  1. Çiftleştirmeden önce veteriner hekiminize götürerek parazit ve genel sağlık kontrolünü yaptırınız.
  2. Aşılarını tamamlatınız.
  3. Çiftleşeceği dişinin de kontrol altında ve sağlıklı olmasına özen gösterin.
  4. Çiftleştirmeden önce dişi ile bir kaç kez bir araya getirerek birbirlerine alışmalarını sağlayın.
  5. Çiftleşeceği köpekle boyutlarının uygunluğuna özen gösterin. 
  6. Aynı ırkların çiftleşmesi sağlıklı yavruların dünyaya gelmesi, ırk standartlarının korunması ve yavruların kolay sahiplendirilmesi açısından önemlidir.

- Erkek köpeklerin çiftleşmesi sırasında dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?
Bazen dişi köpekler ovulasyon döneminde olmasına rağmen erkek köpeği istemeyebilirler. Bu durumda erkek köpeğin zorlamaları dişiyi sinirlendirebilir ve saldırganlaştırabilir. Buna bağlı olarak yaralanmalar meydana gelebilir.

- Erkek köpeklerde ilk seksüel olgunluk yaşı nedir?
Erkek köpeklerde ilk seksüel olgunluk yaşı 9- 15 aydır. Bu süre ırka, iklime, genetik faktörlere ve beslenmeye bağlı olarak değişiklik gösterebilir.

- Çiftleşme ne kadar sürer?
Erkek köpeklerde köpek yaklaşık olarak 5 dakika kadar ayrılamadan kalırlar. Bu sırada kesinlikle müdahale etmeyin. Aksi taktirde hem dişinin hemde erkeğin genital bölgelerinde yaralanmalara sebeb olabilirsiniz.

- Erkek köpeklerde çiftleşmeden sonra dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?
  1. Bazen çiftleşmelerden sonra erkek köpeklerde peniste yaralanmalar veya akıntılar şekillenebilir. Böyle bir durumda hemen veteriner hekiminizle görüşün ve önlem almayı ihmal etmeyin.
  2. Çiftleşmeden sonraki 5-10 gün boyunca köpeğiniz dişiyi arayacağından huzursuzluk gösterebilir. Bu durumda anlayışlı olun ve durumun düzelmesini bekleyin.

Juen Pet Bilgi Portalı

Sağlıklı Bir Köpeğin Fiziksel Yapısı Nasıldır?

Aşağıdaki değerler sağlıklı bir köpeğin fiziksel yapısı göz önüne alınarak verilmiştir.

VÜCUT ISISI 38-39 C'
SOLUNUM 10-40 / dakika
NABIZ 60-160 / dakika YETİŞKİN
200-220 / dakika YAVRU
DİŞ SAYISI 42 (YETİŞKİN)
İLK SÜT DİŞİ ÇIKIŞI 4-5 haftalık
DİŞ DEĞİŞİM YAŞI 4 AYLIK (Diş değişim yaşı ırklara göre değişim gösterebilir. Ortalama
4 aylıkken başlayan değişim 6 aylık olduklarında tamamlanır.)
KIZGINLIK SÜRESİ 6 ayda bir 21 gün
ERGENLİK YAŞI 7 - 12 AY
GEBE KALMA DÖNEMİ KIZGINLIĞIN 9-13 GÜNLERİ ARASI
UYGUN ÇİFTLEŞME YAŞI 18 AYLIK
GEBELİK SÜRESİ ORTALAMA 60 GÜN
DOĞUMDAKİ YAVRU SAYISI 1 - 14
GÖZLER PARLAK VE CANLI, CONJUKTİVALAR BEYAZ PEMBE RENKTE
AĞIZ VE DİL PEMBE RENKTE
BURUN NEMLİ
KALORİ İHTİYACI KÜÇÜK IRK (2 KG- 10 KG) ----200 kcal - 750 kcal / günlük
ORTA BOY IRK (11 KG - 25 KG)--800 kcal - 1500 kcal /günlük
BÜYÜK IRK (26 KG - 40 KG)--1600 kcal - 2100 kcal/günlük
TÜY DEĞİŞTİRME SENEDE 2 KEZ